nowości w bibliotece

04.2018

BIESY

autor: DOSTOJEWSKI FIODOR

autor adaptacji: URBAŃSKI ROBERT

autor przekładu: POMORSKI ADAM

rodzaj utworu: inne

klasyfikacja gatunkowa: SCENARIUSZ

informacje dodatkowe: Sztuka wieloobsadowa.

liczba stron: 70 s. ;

odbiorcy: Dorośli.

sygnatura: 12656

Monumentalna powieść Fiodora Dostojewskiego została rozpisana na 37 scen, których akcja kręci się wokół działania tajnego stowarzyszenia. Jej prowodyrami, walczącymi o hegemonię, są Piotr Wierchowieński oraz Nikołaj Stawrogin. Różni ich pozycja społeczna, kierują się też innymi zasadami. Wierchowieński jest karierowiczem, żądnym władzy manipulatorem, który przekonuje grupę prowincjonalnych młodych ludzi o istnieniu wszechświatowego tajnego spisku, którego są częścią. Ich "piątki" otrzymują polecenia dotyczące agitacji, drobnych przestępstw, niegodziwości, a regularnie wszyscy spotykają się, by w większym gronie rozmawiać o przyszłości, idei wspólnoty demokracji. Wierchowieński zaś cynicznie wykorzystuje ich zapał lub niemoc. Dlatego przekonuje Kiryłowa, by ten się zabił dla sprawy, łatwo przychodzi mu oskarżenie niewinnego Liputina o sprawstwo morderstwa. Nikołaj Stawrogin zaś jest indywidualistą, który działa na przekór społecznym normom, neguje wiarę, lekceważy stary porządek prezentowany przez jego matkę Generałową. Ta z kolei sama ten porządek podważa, żyjąc w wolnym związku z ojcem Wierchowieńskiego Stiepanem. Kiedyś był on światowcem, o charyzmie porównywalnej z synowską. Dzisiaj jest blagierem i karykaturą samego siebie. Protestując przeciw ustalonym zasadom, z kaprysu, Stawrogin potajemnie żeni się z Marią Lebiadkin, zwodząc ją i manipulując jednocześnie, że wprowadzi ją na salony. Brat Marii coraz bardziej zagraża wolności Stawrogina, grożąc, że wyjawi związek. To byłoby wysoce niestosowne, jako że Nikołaj podobną strategię stosuje wobec jeszcze innych kobiet: mieszczańskiej Lizy, ubogiej krewnej Daszy i Marii - żony Szatowa. Szatow jest jedynym, który sprzeciwia się poczynaniom Wierchowieńskiego i nie chce mieć z nim i ze spiskiem do czynienia. Jest to niewygodne dla Piotra, jako że daje asumpt pozostałym członkom grupy do niesubordynacji. Wierchowieński postanawia więc zabić Szatowa, a winą obarczyć Kiryłowa, który przed samobójczą śmiercią przyzna się do przestępstwa. Wierchowieński stara się zdominować Stawrogina, jednak Nikołaj góruje nad nim charyzmą i umiejętnością oczarowywania ludzi. Dowiadując się o szantażu Lebiadkina, Piotr aranżuje pożar i morderstwo rodzeństwa. Liczy, że tym sposobem zawładnie Nikołajem. Działanie to nie przynosi pożądanego skutku. Stawrogin nie ugina się przed próbą zrzucenia odpowiedzialności za zbrodnię. Kiedy Liza idzie zobaczyć pogorzelisko, rozwścieczony tłum zabija ją. W tym samym czasie, do Szatowa przyjeżdża Maria. Ten przyjmuje ją, nawet jeśli widzi, że za chwilę na świat przyjdzie dziecko Stawrogina. Wybacza żonie zdradę i przyjmuje oboje, jako swoją rodzinę. Jest jedyną osobą, która dzięki swojej uczciwości i dobroci jest w stanie obronić się przed złem, które panuje wokół. Jednak plan Wierchowieńskiego zakłada inny scenariusz. Szatow na spotkaniu, przekazuje narzędzia drukarskie dla spisku i ginie z rąk Piotra. Śmierć Szatowa jest wstrząsem. Kiryłow, na wiadomość, że zostanie obarczony odpowiedzialnością za zabójstwo przyjaciela nie zgadza się na dobrowolną śmierć. Wierchowieński musi użyć całej swej manipultorskiej i erystycznej swady, by go do tego przekonać. Jednak pozostali uczestnicy spotkań tracą rezon. Jeden z nich - Lamszyn, załamany idzie wprost na posterunek i wyjawia szczegóły spisku. Stawrogin widząc brak ratunku dla świata i siebie popełnia samobójstwo. Wierchowieński odniósł zwycięstwo. Choć rozpadły się struktury stowarzyszenia, ma siłę i potencjał dla tworzenia nowej organizacji. Stoi przy nim jedna osoba - Feministka.