nowości w bibliotece

05.2019

POPIÓŁ I DIAMENT- ZAGADKA NIEŚMIERTELNOŚCI

autor: ANDRZEJEWSKI JERZY

autor adaptacji: SIKORSKA-MISZCZUK MAŁGORZATA

rodzaj utworu: dramat

klasyfikacja gatunkowa: DRAMAT

łączna obsada: 15

liczba ról męskich: 10

liczba ról żeńskich: 5

liczba stron: 60 s. ;

liczba aktów: 2

odbiorcy: Dorośli.

sygnatura: 12929

Osią dramatu Sikorskiej-Miszczuk jest postać Maćka Chełmickiego - pokiereszowanego wojną akowca, który ma wykonać wyrok na komuniście - Stefanie Szczuce. Wokół tego bohatera, w hotelu Metropol spotykają się figury, którym przypadkowo przychodzi świętować dzień zakończenia drugiej wojny światowej. Przygotowywany jest bankiet, na cześć nowo przybyłego komisarza, który okazuje się awansować do rangi ministerialnej. Czekają na niego miejscowi działacze, którzy liczą na szybką karierę. Wokół nich krążą kobiety: wdowy, matki, narzeczone, które noszą doświadczenia wojennej degradacji społecznych więzi. Najistotniejszym instynktem jest przeżyć: obóz koncentracyjny, roboty, okupacyjną codzienność. Wszyscy goście Metropolu zwyciężyli w tej walce, bo dotrwali do końca wojny. Ten moment stawia przed nimi zadanie o wiele trudniejsze: ustanowienia praw normalności. Maciek Chełmicki i jego moralny konflikt nie są jednak głównym tematem dramatu. Równie istotne są wątki Marii, żony towarzysza Szczuki, która chce jak najszybszej śmierci dla męża i dla siebie, by móc uwolnić się od obowiązku życia. Koleżanki Krysi (kelnerki z baru, kochanki Maćka): Stefa, Hanka, Jurgieluszka, każda na swój sposób zwalcza Bestię, która zagnieździła się w ich sercach i umysłach, kazała sprzedawać ideały i zasady moralne by przeżyć. Jurgieluszka, która pracuje w hotelu jako sprzątaczka i "babcia klozetowa", dzięki tej perspektywie, przeistacza się we wszystkowiedzącą Śmierć, przed którą uciec nie można. Oniryczny porządek dramatu jest zaznaczony zresztą od samego początku. Z Maćkiem przez cały czas rozmawia Stańczyk wyciągnięty z "Wesela" Stanisława Wyspiańskiego. W tekście pojawiają się cytaty z tego dramatu, wierszy Broniewskiego i Jasia Kapeli, które wskazują, że to, co przeżywają bohaterowie wydarzyło się już wcześniej i jeszcze nieraz się wydarzy. Chocholi taniec - polonez - trwać będzie zawsze, bo tak splątane są losy bohaterów utrwalane obrazami literackimi i filmowymi. Maciek i jego dowódca Andrzej rozmawiają więc nad płonącymi kieliszkami wódki. Bohater spotyka się z Krysią przy figurze Chrystusa ukrzyżowanego, zwisającej głową w dół. Wokół bohaterów wciąż unoszą się lub przesypują śmieci. Twarze, słowa, sytuacje, które później będą reprodukowane w pamięci zbiorowej, są negocjowane w czasie komisji kolaudacyjnej filmu "Popiół i diament" Andrzeja Wajdy. Przedstawiciele partii, członkowie zespołów produkcyjnych, reżyserzy, krytycy w zażartej dyskusji wyjaśniają sobie znaczenie poszczególnych scen. Kawalerowicz, Konwicki, Wajda, Andrzejewski, Karpowicz - dyskutują jak powinien wyglądać finał filmu. A finałem przedstawienia jest fragment monologu Gospodarza z "Wesela", który mówi o zafałszowaniu społecznych relacji i pamięci: W pysk wam mówię litość moje. Oto ostatnie słowa.